نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• شیرین عالی ¹
• رضا فرضی زاده ²
• پریناز فهیمی ²
• علیرضا ناموران ²

¹ گروه آموزش تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان

² اردبیل دانشگاه محقق دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی

چکیده

اهداف و زمینه مطالعه:

استئوآرتریت زانو یک بیماری چندعاملی است که علاوه بر اضافه‌بار مکانیکی، تحت عوامل متابولیک و التهابی نیز قرار دارد. در سال‌های اخیر، ادیپوکاین‌ها به‌عنوان واسطه‌های زیستی بالقوه در ارتباط میان چاقی، التهاب و تخریب غضروف مطرح شده‌اند. هدف این مروری سیستماتیک، بررسی نقش ادیپوکاین‌ها در شدت بالینی افراد دارای استئوآرتریت زانو است.

روش‌های مرور و منابع داده‌ها:

این مطالعه به‌صورت مرور سیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جستجو در پایگاه‌های PubMed، Web of Science، Scopus، PEDro و Google Scholar (برای منابع خاکستری) طی سال‌های 2015 تا 2026 انجام گرفت. مطالعات کمی مرتبط وارد شدند و استخراج داده‌ها و ارزیابی کیفیت روش‌شناختی با ابزار مک‌مستر توسط دو پژوهشگر مستقل انجام شد. داده‌ها با روش سنتز روایی تحلیل شدند.

یافته‌ها:

مطالعات عمدتاً مقطعی بودند و ادیپوکاین‌هایی مانند لپتین، آدیپونکتین، رزیستین، ویسفاتین، آدیپسین و استئوپونتین را بررسی کردند. نتایج نشان داد سطوح بالاتر لپتین و رزیستین با شدت بالینی، درد و پیشرفت ساختاری استئوآرتریت زانو مرتبط است، در حالی که آدیپونکتین در برخی مطالعات نقش محافظتی دارد. همچنین برخی ادیپوکاین‌ها با تغییرات MRI و افزایش خطر تعویض مفصل زانو ارتباط داشتند که به نقش آن‌ها در فنوتیپ متابولیک بیماری اشاره دارد.

نتیجه‌گیری:

شواهد نشان می‌دهد لپتین مهم‌ترین ادیپوکاین مرتبط با شدت و پیشرفت استئوآرتریت زانو و یک زیست‌نشانگر بالقوه پیش‌آگهی‌دهنده است، در حالی که آدیپونکتین در برخی مطالعات نقش محافظتی دارد. اثر سایر ادیپوکاین‌ها به وضعیت متابولیک بیمار و محل اندازه‌گیری آن‌ها وابسته است که بر اهمیت فنوتیپ متابولیک در رویکردهای تشخیصی و درمانی آینده تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• استئوآرتریت زانو
• ادیپوکاین‌
• شدت بالینی
• لپتین