فیزیولوژی ورزشی گروه‌های خاص
بهینه‌سازی تمرین برای بهبود عملکرد میتوکندری در بازیکنان فوتبال: یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل
نوع مقاله : مقاله مروری
نویسندگان
1 ، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 'گروه فیزیولوژی ورزشی-دانشکده علوم تربیتی وروانشناسی-دانشگاه محقق اردبیلی-اردبیل-ایران
چکیده
اهداف و زمینه مطالعه: تمرینات ورزشی با فعال‌سازی مسیرهای سیگنالینگ سلولی، باعث بهبود بیوژنز و کارایی میتوکندری می‌شوند. هدف این مطالعه، ارائه راهبردهای بهینه‌سازی تمرین برای بهبود عملکرد میتوکندری در بازیکنان فوتبال بر اساس شواهد حاصل از یک متاآنالیز بر روی مطالعات پیش‌بالینی بود.
روش‌های مرور و منابع داده‌ها: جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های PubMed، Scopus و Web of Science برای مطالعات منتشرشده از ژانویه 2000 تا دسامبر 2026 انجام شد. شاخص‌های کلیدی شامل PGC-1α، Nrf2 و GPx بودند. تأثیر طول دوره مداخله از طریق تحلیل زیرگروهی (≤۵ هفته در مقابل >۵ هفته) بررسی شد. فراتحلیل با استفاده از مدل اثرات تصادفی انجام گرفت و ناهمگنی با تحلیل زیرگروه بر اساس مدت مداخله ارزیابی شد.
یافته‌ها: تمرین ورزشی به‌طور معناداری باعث افزایشPGC-1α (SMD=1.59, P<0.001) ، P=0.01) و Nrf2 (SMD=1.32 شد. GPx (SMD=0.84, P=0.03) نیز افزایش جزیی اما معناداری نشان داد. تحلیل زیرگروهی نشان داد دوره‌های کوتاه‌مدت (≤۵ هفته) با افزایش چشمگیر PGC-1α (SMD=2.79) و Nrf2 (SMD=3.07) همراه بودند، در حالی که در دوره‌های بلندمدت (>۵ هفته) این پاسخ‌ها به‌شدت کاهش یافتند (SMD به‌ترتیب ۰٫۰۳ و ۰٫۴۴).
نتیجه‌گیری: سازگاری‌های میتوکندریایی ناشی از تمرین، وابسته به زمان بوده و در دوره‌های ۴-۵ هفته به اوج می‌رسند. راهبردهای عملی شامل: ۱) تمرینات اینتروال با شدت بالا به‌عنوان محرک اصلی، ۲) دوره‌بندی در بلوک‌های ۴-۵ هفته‌ای با هفته‌های تثبیت، ۳) تغییر محرک در هر دوره جدید، و ۴) اجتناب از مصرف خودسرانه آنتی‌اکسیدان‌ها است. این رویکرد مبتنی بر هورمزیس می‌تواند الگویی کارآمد برای بهبود عملکرد میتوکندری در بازیکنان فوتبال باشد.
کلیدواژه‌ها
)