نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

• محمد جابر کاظم الحمدانی ¹
• رضا فرضی زاده ¹
• رقیه افرونده ²

¹ گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

² گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

اهداف و زمینه مطالعه:

در این مطالعه مروری نظام‌مند، تأثیر پروبیوتیک‌ها، آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی، ویتامین D، ترکیبات گیاهی-آنزیمی و مداخلات غیرخوراکی بر پاسخ‌های التهابی و ایمنی دونده‌های استقامتی با هدف کاهش آسیب عضلانی، اندوتوکسمی و سرکوب ایمنی ناشی از دویدن ماراتون و اولتراماراتون بررسی شد.



روش‌های مرور و منابع داده‌ها

این مرور نظام‌مند طبق PRISMA 2020 با جستجو در چهار پایگاه داده تا ۲۰۲۵، کارآزمایی‌های بالینی روی دونده‌های بزرگسال ماراتون و اولتراماراتون که پیامدهای التهابی (IL-6، TNF-α، IL-10، CRP) را گزارش کرده بودند، وارد و به روش روایتی (SWiM) سنتز کرد.

.

یافته‌ها:

از مجموع ۱۲ مطالعه شامل ۲۷۷ دونده (۲۲۴ مرد، ۵۳ زن)، آب گیلاس (کاهش ۵۰٪ IL-6 و کاهش CRP در ۲۴ و ۴۸ ساعت) و پروبیوتیک‌ها (کاهش ۲۹٪ عفونت تنفسی فوقانی، کاهش IL-6 و افزایش IL-10) مؤثرترین مداخلات شناسایی شدند، در حالی که آب چغندر، ترکیبات آنزیمی-گیاهی و کربوهیدرات تأثیر معنی‌داری نداشتند و شواهد برای ویتامین D و IPC محدود و متناقض بود؛ ناهمگونی بالا و غالب بودن جمعیت مردانه از محدودیت‌های اصلی مطالعه بودند.



نتیجه‌گیری:

بر اساس شواهد موجود، آب گیلاس و پروبیوتیک‌ها به عنوان استراتژی‌های ایمن و مؤثر در کاهش التهاب سیستمیک و حمایت از سیستم ایمنی پس از دویدن استقامتی توصیه می‌شوند. با توجه به محدودیت‌های روش‌شناختی و ناهمگونی مطالعات، انجام کارآزمایی‌های بالینی با حجم نمونه بزرگتر، دوره مداخله طولانی‌تر و جمعیت متنوع‌تر (به ویژه زنان) برای ارائه توصیه‌های قطعی‌تر ضروری است.

کلیدواژه‌ها

• \ دویدن استقامتی
• ماراتون
• پاسخ التهابی
• سیتوکین
• مکمل‌های تغذیه‌ای